x

Saha Araştırmalarında Kapsam Hatası(Coverage Error) Nedir ve Nasıl Ölçülür?

Saha araştırmalarında yapılan hatalar ölçüm ve temsil hataları olmak üzere iki alt başlıkta incelenebilir. Bu yazımda temsil hatalarından bir olan Kapsama(Coverage) hatasını ele alacağım.

Kapsama Hatası (Coverage Error)

Bir hedef kitle belirlendikten sonra hedef kitleye ulaşmak için oluşturulan liste(Popülasyon listesi) eksik veya aşırı fazla birimden oluşabilir. Bu durum eksik kapsama(undercoverage) veya aşırı kapsama(overcoverage) hatalarına neden olabilir. Örneğin bir perakende firması müşteri memnuniyeti ile ilgili yapacağı bir çalışmanının hedef kitlesini sadece müşteri kartı olanların listesi olarak belirlerse ve çalışmayı bu birimler ile gerçekleştirirse müşteri kartı olmayanları gözardı etmiş olur.

Bu durum veride eksik kapsama hatasına neden olur. Kapsama hatası günümüzde sahadan veri toplamada sık kullanılan CATI ve CAPI yöntemlerinde daha sık görülmektedir. Aşırı kapsama da ise “uygun olmayan” birimlerin veride yer almasından kaynaklanır. Örneğin bir markanın belirli bir yaş grubunun tercihlerinin araştırılmasında o yaş grubunun dışında birimlerin veride yer alması aşırı kapsama
hatasına neden olur.

Örneğin bir hanehalkı araştırmasında tüketicilerin eğitim düzeyleri araştırılıyor olsun. Telefon listelerinin hedef kitleyi iyi temsil ettiği düşünüldüğünde bu çalışmada popülasyon listesi hane halklarının telefon listesi olur. Telefonu olmayan hanehalkının oranı yaklaşık %5 kabul edilsin.

Popülasyon listesinden ulaşılan hanehalkı ortalama eğitim düzeyi 8 yıl olsun. Telefonu olmadığı için popülasyon listesinde yer almayan hedef kitle birimlerinin de eğitim düzeyi ortalaması 5 yıl olsun. Bu durumda verinin kapsama hatası aşağıdaki gibi ölçülür. Kapsama hatası=0,05(8-5)=0,15 yıl Bu örnekte popülasyon listesinden (bu çalışmada telefon listesi) hesaplanan bireylerin ortalama eğitim yılı hedef kitlenin ortalama eğitim yılından 0,15 yıl fazladır.

Prof.Dr.Çiğdem Arıcıgil Çilan
Latent Araştırma,
www.latentresearch.com