x

Yaptığımız araştırmalarda genellikle araştırmanın amacına uygun olarak geliştirdiğimiz hipotezleri test etme ihtiyacı duyarız. Testlerin güçlü ve etkin sonuçlar vermesi en büyük beklentimizdir. Bunun sağlanması için iyi bir araştırma tasarımının planlanması gerekir. Örnek büyüklüğünün belirlenmesi, araştırma tasarımının en önemli aşamalarından biridir.

Sosyal Bilimlerde yapılan çalışmalarda genellikle sadece 1.tip hata oranı (yani gerçekte doğru olan Ho hipotezinin red edilme olasılığı) dikkate alınarak örnek büyüklüğü hesaplamaları yapılmaktadır. Oysa “testin gücü” (yani yanlış bir Ho hipotezinin red edilme olasılığı) dikkate alınarak hesaplanan örnek büyüklükleri temel alındığında araştırma çıktılarının gerçek olma olasılığı hesaplanmış olmaktadır. Power Analizi’nde etki büyüklüğünün de dikkate alındığı yaklaşımlar vardır. Özellikle grupların karşılaştırılmasında kullanılan testlerde hep beklediğimiz  “anlamlı fark vardır” sonucu aslında bize tam olarak aradaki farkın “büyük”, “önemli”, “gerçek” bir fark olduğunu göstermez.

Bu yorumların yapılabilmesi için testin etki büyüklüğünün hesaplanması gerekir. Buarada her testin etki büyüklüğünün hesaplanmasında farklı formüller kullanılır. Etki büyüklüğü arttıkça test sonucunda elde edilmiş anlamlı farkın etkinliği artar yani fark “önemli”, “etkin”, “gerçek” bir fark olarak yorumlanabilir. Power Analiz ve Etkinlik Ölçümleri özellikle klinik çalışmalarda çok önemlidir. Yapılacak çalışma öncesi araştırmanın etik kurulu raporlarında mutlaka yer almalıdır.

Saha Araştırmalarında da Power Analiz ve Etki Büyüklüğü dikkate alınarak örnek büyüklüğünün belirlenmesi karar vericilerin analiz çıktılarını temel alarak daha rahat ve kesin kararlar almalarını, geleceğe yönelik stratejiler belirlemelerini sağlayacaktır.

Her test için farklı Power Analizi formülü var aynı şey etki büyüklüğü için de geçerli. Ancak burada sizi formüllere boğmak istemiyorum. Power Analizi kullanarak örnek büyüklüğünü hesaplamak için birçok uygulama var. Kolaylıkla ulaşabilirsiniz. Uygulamada genellikle testin gücü (1-) 0,80 etki büyüklüğü 0,5 olarak tanımlanıyor.

Saha Araştırmalarında Power Analizi ve Etki Büyüklüğü yaklaşımının daha sık kullanılması dileği ile sağlıklı günler diliyorum.

Prof.Dr.Çiğdem Arıcıgil Çilan
Latent Araştırma Genel Müdürü