x

FOMO(Fear Of Missing Out); kişilerin, diğer kişilerin ödüllendirici deneyimler yaşıyor olabileceği endişesini yoğun olarak hissetmesi durumu olarak tanımlanmaktadır (Przybylski v.d 2013). Psikoloji, Davranış Bilimleri alanlarında yapılan ilk çalışmalarda FOMO bilişsel ve duygusal bir deneyim olarak kavramlaştırıldı. Bilişsel ve duygusal olarak yıpratıcı olduğu düşünülen bu kavramın markaya karşı duyulan heyecanı ve marka etkileşimini arttırdığı görülebilmektedir. Yapılan çalışmalarda sosyal medya kullanımı ile FOMO arasında güçlü bir ilişki olduğu da görülmektedir. Günümüzde sosyal medya kullanıcılarının büyük çoğunluğunun GenZ (1997-20212 doğumlular) ve Zillenial(1993-1998 doğumlular) olarak adlandırılan kuşaklar olduğu bilinmektedir.

Hedef kitlesi GenZ ve Zillenial olan markaların, müşterilerin FOMO’tik özelliklerini kullanarak markalarına olan ilgiyi, merakı arttırabilmektedir. Yine şirketlerin FOMO’dan hareketle satışlarını arttırmak amacıyla pazarlama stratejileri geliştirdikleri(stokta kalan ürün sayısını gösterme, kampanya düzenlendiyse kalan süreyi saat ile gösterme, uygun görseller kullanma gibi) hatta buna “FOMO Pazarlama” dediklerini biliyoruz. FOMO Pazarlamanın dijital platformlarda-sosyal medyada etkin olduğunu söyleyebiliriz.

Peki bir markanın FOMO’tik müşterileri ne kadardır? Nasıl ölçebiliriz?

Bu amaçla genellikle (Przybylski v.d 2013) çalışmasında geliştirilen 10 ifadeli ölçek kullanılmaktadır. 5’li Liket Ölçeği’nin kullanıldığı bu ölçekte ki ifadeler şöyledir:

1. Başkalarının benden daha tatmin edici deneyimleri olduğundan korkarım.
2. Arkadaşlarımın benden daha tatmin edici deneyimleri olduğundan korkarım.
3. Arkadaşlarımın bensiz eğlendiğini öğrendiğimde endişelenirim.
4. Arkadaşlarımın neyin peşinde olduğunu bilmediğimde endişelenirim.
5. Arkadaşlarımı “şakalarda” anlamam önemlidir.
6. Bazen, olup bitenlere ayak uydurmak için çok fazla zaman harcıyor muyum diye merak ediyorum.
7. Arkadaşlarla buluşma fırsatını kaçırmak beni rahatsız eder.
8. İyi vakit geçirdiğimde, ayrıntıları çevrimiçi olarak paylaşmak benim için önemlidir (örn. güncelleme durumu).
9. Planlanmış bir buluşmayı kaçırdığımda bu beni rahatsız ediyor.
10. Tatile gittiğimde arkadaşlarımın ne yaptığını takip etmeye devam ederim.

Cevaplayıcıların tüm ifadeleri yanıtladığı varsayıldığında, alabilecekleri toplam skorlar minimum 10 maksimum 50’dir. Bu durumda Fomo’tik olanları saptamak amacıyla bir cutoff değeri-eşik değeri belirlenebilir. Örneğin toplam skoru 40 ve üzerinde olanların oranı “FOMO’tik müşterilerin oranı” olarak tanımlanabilir. Ancak bu sonucun örnek oranı olduğu unutulmamalı ve belirli bir güven düzeyinde hedef kitlenin (Popülasyon oranının) FOMO’tik müşteri oranı tahmin edilmelidir. Ya da tüm cevaplayıcılar arasında FOMO düzeyi daha fazla olanlar araştırılıyorsa medyan, kartiller gibi tanımsal istatistikler de kullanılabilir.

Bu temel yaklaşımın dışında FOMO ölçeği ile Sosyal Medya kullanımı, Zillenial-GenZ kuşakları arasındaki nedensel ilişkiler de ileri araştırma yöntemleri ile analiz edilebilir.

Son dönemde FOMO kavramının kripto dünyasında da sıklıkla kullanıldığı görülmektedir. FOMO çalışmalarının pek çok alana uyarlanabileceğini düşünüyoruz.

Daha fazlası için sizi;

Latent İleri Araştırma’ya bekliyoruz.

Prof. Dr. Çiğdem Arıcıgil Çilan

İletişim:0532 504 65 29

Etiketler